DUYGUSAL AÇLIK MI GERÇEK AÇLIK MI?
06 ŞUBAT 2026
DUYGUSAL AÇLIK MI GERÇEK AÇLIK MI?
AÇLIK NEDİR VE VÜCUTTA NASIL OLUŞUR?
Açlık, vücudun enerji ve besin ihtiyacını karşılamak için geliştirdiği fizyolojik bir sinyaldir. Gerçek (fizyolojik) açlık; mide kazınması, halsizlik, odaklanma güçlüğü gibi belirtilerle ortaya çıkar ve zamanla şiddetlenir. Bu süreçte ghrelin, leptin ve insülin gibi hormonlar rol oynar. Gerçek açlıkta amaç, vücudun ihtiyaç duyduğu enerjinin sağlanmasıdır ve besin seçimi genellikle daha esnektir. (1)
DUYGUSAL AÇLIK NEDİR?
Duygusal açlık ise fiziksel bir ihtiyaçtan ziyade psikolojik durumlarla ilişkilidir. Stres, kaygı, can sıkıntısı, yalnızlık veya mutluluk gibi duygular yeme isteğini tetikleyebilir. Duygusal açlık genellikle ani başlar, belirli yiyeceklere (özellikle şekerli ve yağlı gıdalara) yönelme ile karakterizedir ve fiziksel tokluk hissine rağmen devam edebilir. Bu durum, yeme davranışının bir baş etme mekanizması olarak kullanılmasına yol açar. (2)
DUYGUSAL AÇLIK VE STRES İLİŞKİSİ
Stres hormonu kortizolün uzun süre yüksek seyretmesi, iştah artışı ve özellikle yüksek enerjili besinlere yönelimi artırır. Kronik stres altında olan bireylerde duygusal yeme davranışı daha sık görülür. Bu durum zamanla kilo artışı, suçluluk hissi ve yeme döngüsünün bozulmasıyla sonuçlanabilir. Stres–yeme ilişkisi, sadece kalori alımını değil, besin seçimlerini de olumsuz etkiler. (3)
GERÇEK AÇLIK VE DUYGUSAL AÇLIK NASIL AYIRT EDİLİR?
Gerçek açlık yavaş gelişir ve herhangi bir besinle giderilebilirken, duygusal açlık ani başlar ve genellikle belirli yiyeceklere yöneliktir. Gerçek açlıkta yemek sonrası doyum hissi oluşur; duygusal açlıkta ise yeme sonrası pişmanlık ve suçluluk duyguları görülebilir. Açlık hissi ortaya çıktığında “En son ne zaman yemek yedim?” ve “Şu an ne hissediyorum?” sorularını sormak farkındalık kazandırır. (4)
DUYGUSAL AÇLIĞI YÖNETMEK İÇİN NELER YAPILABİLİR?
Duygusal açlığı yönetmenin temelinde farkındalık yer alır. Düzenli öğünler, yeterli protein ve posa alımı kan şekeri dengesini destekleyerek ani yeme ataklarını azaltır. Bunun yanında stres yönetimi, uyku düzeni ve alternatif baş etme yolları (yürüyüş, nefes egzersizleri, günlük tutma) önemlidir. Yeme davranışının sadece fizyolojik değil, psikolojik bir süreç olduğu unutulmamalıdır. (5)
SONUÇ
Tüm bu bilgiler ışığında; duygusal açlık ve gerçek açlık arasındaki farkı ayırt edebilmek, sağlıklı yeme davranışının temelini oluşturur. Beslenme sürecinin bireysel ve çok boyutlu olduğu göz önünde bulundurularak, duygusal yeme davranışı olan bireylerde beslenme planının diyetisyen eşliğinde düzenlenmesi önerilir.
UZMAN DİYETİSYEN AYŞENUR FİŞEK
DİYETİSYEN MELTEM TORTOP
KAYNAKLAR
1- Blundell, J. E., et al. (2010). Appetite control and energy balance. Obesity Reviews, 11(3), 251–268.
2- Macht, M. (2008). How emotions affect eating. Appetite, 50(1), 1–11.
3- Adam, T. C., & Epel, E. S. (2007). Stress, eating and the reward system. Physiology & Behavior, 91(4), 449–458.
4- Lowe, M. R., & Butryn, M. L. (2007). Hedonic hunger. Physiology & Behavior, 91(4), 432–439.
5- Konttinen, H. (2020). Emotional eating and obesity. Nutrients, 12(7), 1–19.